თურქეთის საგარეო პოლიტიკა და გეოპოლიტიკური პრიორიტეტების ასპექტები 2010-2022 წწ
ანოტაცია
მსოფლიოში არსებული ყველა სახელმწიფო იყოფა სამ ტიპად: მსოფლიო დონის სახელმწიფოები, რეგიონალური სახელმწოფოები და სხვა სახელმწოფოები, რომელთა პოლიტიკაც ადგილობრივი მნიშვნელობისაა. თურქეთი თავისი დამოკიდებელი პოლიტიკით გახდა რეგიონალური სახელმწიფო.
სსრკ-ს დაშლა ნიშნავდა ცნობილი „საბჭოთა საფრთხის“ თავიდან აცილებას. თურქეთს აღარ ჰქონდა საერთო საზღვარი თავის „საშიშ“ ჩრდილოელ მეზობელთან და მოსკოვის გავლენა მეზობელ თურქეთსა და ყოფილი სოციალისტური ორიენტაციის ქვეყნებზე მკვეთრად დაეცა. ამან ანკარას საკმაოდ დიდი პერსპექტივები დაუსახა. კერძოდ ინტერესები პოსტსაბჭოთა სივრცეში მჭიდრო კულტურული და რელიგიური კავშირების დახმარების თვალსაზრისით ურთიერობების დახმარება სამხრეთ კავკასიისა და ცენტრალური აზიის ახლად დამოუკიდებელ რესპუბლიკებთან დიპლომატიური ურთიერთობებისა და მჭიდრო თანამშრომლობის დამყარებას, რომლებიც ადრე სსრკ-ს შემადგენლობაში იყვნენ. თუმცა, ნათელი პერსპექტივები დაჩრდილა იმ ფაქტმა, რომ 1990-იანი წლების დასაწყისში თურქეთი გადიოდა საგარეო პოლიტიკის რთულ მომენტს.
ცივი ომის დასრულებასთან ერად, თურქეთისათვის რეგიონული უსაფრთხოების პრობლემა არათუ შემცირდა, არამედ უფრო გამწვავდა და საგრძნობლად გაიზარდა რეგიონული კონფლიქტები, არ ჩაცხრა პირიქით, ცხელი წერილების კერები გაფართოვდა ახალი კონფლიქტების გამო (ომები სპარსეთის ყურეში, იუგოსლავია, მთიანი ყარაბაღი, ჩეჩნეთი). მზარდი რეგიონული დაძაბულობა აშკარაა საფრხეებს ქმნიდა ევროპისა და თურქეთისთვის. მდგომარეობა კიდევ უფრო გააუარესა იმ ფაქტმა, რომ ცივი ომისთვის დამახასიათებელი რეგიონალური ძალების ბალანსი გაქრა, ხოლო ახლო აღმოსავლეთის, ბალკანეთისა და ცენტრალური აზიის ქვეყნები უკვე არსებობდნენ კოორდინატების სხვა სისტემაში, რომელთა მონახაზი ჯერ კიდევ არ იყო სრული, თურქეთისთვის ვითარება სეპარატისტული აქტივობის ზრდამ დაამძიმა.
ამრიგად ბიპოლარული ეპოქის დასასრულმა არ მოიტანა სტაბილურობა და შექმნა მრავალი პრობლემა, როგორც ეკონომიკაში. ასევე, უსაფრთხოების სფეროში. სწორედ მსგავსმა საერთაშორისო მდგომარეობამ განაპირობა მისი ახალი გეოპოლიტიკური ამბიციები, სწორედ ამ საკითხების გაშუქების მცდელობაა წინამდებარე ნაშრომი.
წყაროები
. Гаджиев, А.Г. Турция – ЕС: проблемы и перспективы развития отношений (1963–2019 гг.). М.: ИВ РАН, 2020;
. Дружиловский, С.Б., Аватков, В.А. Внешнепо-литические идеологемы Турции (2002–2012 гг.) // Научно-аналитический журнал Обозреватель– 2013. – No 6 (281);
. Надеин-Раевский, В.А. Внешняя политика Турции: ветры перемен // Мировая экономика и международные отношения. – 2013. – No ;
. Хавамдех Мазен Хуссиен Фалах. Внешняя политика Турции на Ближнем Востоке в период "Арабской весны" 2010-2019 гг. : специальность 23.00.04 "Политические проблемы международных отношений, глобального и регионального развития" : диссертация на соискание ученой степени кандидата политических наук. (https://repository.rudn.ru/ru/records/dissertation/record/75499/);
. Balkır, Canan, and Sedef Eylemer. “Shifting Logics: The Discourses of Turkish Political Elites on EU Accession.” South European Society and Politics 21, no. 1
(2016): 29–43. https://doi.org/10.1080/13608746.2016;
. Turkey’s foreign policy and its consequences for the EU, Ilke TOYGÜR, Funda TEKIN, Eduard SOLER i LECHA, Nicholas DANFORTH,Feb,2022 chrome-
extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/IDAN/2022/653662/EXPO_IDA(2022)653662_EN.pdf;
. Turkish foreign policy under Erdogan: A change in international orientation?, pages 206-223 Lars Haugom, 17 Jun 2019 https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01495933.2019.1606662?journalCode=ucst20;
. “The Foreign Policy of the ‘New Turkey’: Priorities, Challenges and Contradictions”, March 2019, new middle eastern studies
. Turkish foreign policy in a post-western order: strategic autonomy or new forms of dependence? Mustafa Kutlay, Ziya Öniş International Affairs, July 2021, Pages 1085–1104.
