გენდერული ძალადობა, როგორც გენოციდის გამოვლინება სამხედრო კონფლიქტებში: საერთაშორისო სამართლებრივი რეგულირების გარკვეული ასპექტები უკრაინის გამოცდილებით

ავტორები

  • გალინა ტატარენკო
  • ოლენა არსენტიევა
  • ლიუბოვ კოტოვა

ანოტაცია

სტატიაში წარმოდგენილია და გაანალიზებულია ძირითადი საერთაშორისო და ეროვნული სამართლებრივი აქტები, რომლებიც ემსახურება შეიარაღებული კონფლიქტების დროს, პირების გენდერული ძალადობისგან პრევენციას და დაცვას,   მათ შორის, გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია No1325 „ქალები. მშვიდობა. უსაფრთხოება“ (2000) და გაეროს უშიშროების საბჭოს ე.წ. „დის“ რეზოლუციები; კონვენცია ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ და ევროპული კონვენცია ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის შესახებ; საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის აქტები და ჩვეულებითი წესები. განხილულია აგრეთვე გაეროს დეკლარაცია ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრის შესახებ. აღნიშნულია, რომ გენდერული ძალადობის პრევენციისა და საგანგებო სიტუაციებში მასზე რეაგირების 18 უნივერსალური სტანდარტი ამჟამად აქტუალური და ყველაზე ეფექტურია. ისინი უნდა იქნას გამოყენებული ყველა კრიზისის შემთხვევაში. შერბილების, პრევენციისა და რეაგირების, ასევე კოორდინაციისა და ფუნქციონირების სტანდარტები ფუნდამენტურია.

სტატიის ავტორებმა დაადასტურეს, რომ ტერმინი „გენდერული ძალადობა“ უფრო ფართოა თავისი მნიშვნელობით, ვიდრე „სექსუალური ძალადობა“, რადგან ის მოიცავს არა მხოლოდ სექსუალურ ძალადობის აქტებს, არამედ მოიცავს ნებისმიერ ძალადობას (მათ შორის არასექსუალურ) ძალადობას. სტატიაში ასევე ყურადღება გამახვილებულია სექსუალურ ძალადობაზე ქალებსა და გოგოებზე, მამაკაცებზე და გოგოებსა და ბიჭებზე მათი სქესის მიხედვით. ისინი განიხილება, როგორც გენოციდის სახეები და ყველაზე გავრცელებული გენდერული ძალადობის აქტები, რომლებიც კვალიფიცირდება, როგორც დანაშაული. ეროვნული სამართლებრივი აქტების შესწავლა საშუალებას გვაძლევს განვაცხადოთ იმის თაობაზე, რომ უკრაინა გახდა მსოფლიოში პირველი ქვეყანა, რომელმაც მიიღო ეროვნული სამოქმედო გეგმები სამხედრო კონფლიქტის პირობებში და უზრუნველყო კონკრეტული ნაბიჯები ქალებისა და მამაკაცების თანაბარი მონაწილეობის შესაქმნელად კონფლიქტების გადაწყვეტაში, მშვიდობის დამყარებაში, რეკონსტრუქციაში.

ავტორის ბიოგრაფიები

გალინა ტატარენკო

იურისპრუდენციის კანდიდატი, კონსტიტუციური სამართლის კათედრის გამგე

ოლენა არსენტიევა

იურისპრუდენციის კანდიდატი, იურიდიული ფაკულტეტის დეკანი

ლიუბოვ კოტოვა

იურისპრუდენციის დოქტორი, სამართლის კათედრის პროფესორი, ვოლოდიმირ დალის სახელობის აღმოსავლეთ უკრაინის ეროვნული უნივერსიტეტი

წყაროები

Резолюція Ради Безпеки ООН 1325 «Жінки, мир, безпека» URL: http://www.un.org/womenwatch/osagi/wps/#resolution (дата звернення: 25.08.2022);

Про затвердження Національного плану дій з виконання резолюції Ради Безпеки ООН 1325 “Жінки, мир, безпека” на період до 2020 року: Розпорядження Кабінету Міністрів України від 24 лютого 2016 р. № 113-р URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/113-2016-р#Text (дата звернення: 25.08.2022);

Про затвердження Національного плану дій з виконання резолюції Ради Безпеки ООН 1325 “Жінки, мир, безпека” на період до 2025 року: Розпорядження Кабінету Міністрів України від 28 жотвня 2020 р. № 1544-р URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1544-2020-р#Text (дата звернення: 25.08.2022);

Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women New York, 18 December 1979 URL: https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-elimination-all-forms-discrimination-against-women (дата звернення: 25.08.2022);

Конвенція про захист прав людини і основоположних свобод (з протоколами) (Європейська конвенція з прав людини) URL:

https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/995_004#Text (дата звернення: 25.08.2022);

Міжнародна конвенція про захист усіх осіб від насильницьких зникнень URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/995_l54#Text (дата звернення: 25.08.2022);

Про ратифікацію Конвенції Ради Європи про запобігання насильству стосовно жінок і домашньому насильству та боротьбу із цими явищами: Закон України вид 20. 06.2022 № 2319-ІХ URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2319-IX#Text (дата звернення: 25.08.2022);

Конвенція про захист цивільного населення під час війни URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/995_154#Text (дата звернення: 25.08.2022);

Обычное международное гуманитарное право. Том І. Нормы. Жан-Мари Хенкертс и Луиза Досвальд-Бек. Перевод с английского. MKKK. 2006 - 874с. URL: https://www.icrc.org/ru/doc/assets/files/other/customary.pdf (дата звернення: 25.08.2022);

Kniga_Guman_pravo_chast_1.qxd URL: https://www.icrc.org/ru/doc/assets /files/other/customary.pdf (дата звернення: 25.08.2022);

Руководство по ГН для получения дополнительной информации: Межведомственный постоянный комитет (МПК). 2015 г. Руководство по интеграции действий по гендерному насилию в гуманитарные мероприятия, URL: http://gbvguidelines.org/wp-content/uploads/2015/09/2015-IASCGender-based-Violence-Guidelines_lo-res.pdf (дата звернення: 24.08.2022);

Міжвідомчі мінімальні стандарти запобігання ґендерно зумовленому насильству та реагування на нього в умовах надзвичайних ситуацій URL:

https://ukraine.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/%D0%9C%D1%96%D0%B6%D0 %B2%D1%96 % D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%87%D1%96% 20%D0%BC% D1%96%D0% BD%D1%96%D0% BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%20%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8_%D1%83%D0%BA%D1%80_%D1%84%D1%96%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf (дата звернення: 24.08.2022);

IASC (Inter-agency Standing Committee), 2015a. Guidelines for Integrating Gender-Based Violence Interventions in Humanitarian Action: Reducing risk, promoting resilience and aiding recovery;

United Nations General Assembly resolution 48/104 (1993), Declaration on the Elimination of Violence against Women URL: https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/declaration-elimination-violence-against-women (дата звернення: 25.08.2022);

Minimum_Standards_Report_RUSSIAN.Final_.pdf URL:

https://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Minimum_Standards_Report_RUSSIAN. Final.pdf. – с.14 (дата звернення: 25.08.2022);

Humanitarian exchange. Special feature Gender-based violence in emergencies. – Nо 60, February 2014. – Source URL: http://odihpn.org/wp-content/uploads/2014/02/ HE_60_web_1.pdf. (дата звернення: 25.08.2022);

Римський статут МКС URL:

https://web.archive.org/web /20160422075501/https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XVIII-10&chapter=18&lang=en (дата звернення: 25.08.2022);

United Nations | International Residual Mechanism for Criminal Tribunals URL: https://www.icty.org (дата звернення: 25.08.2022);

United Nations | International Residual Mechanism for Criminal Tribunals URL: https://unictr.irmct.org/en/tribunal (дата звернення: 25.08.2022);

Війна без правил: гендерно-обумовлене насильство, пов’язане зі збройним конфліктом на сході України / А. Альохін, С. Кириченко, А. Кориневич та ін.; за заг. ред. В. Щербаченка, Г. Янової // ГО «Східноукраїнський центр громадських ініціатив». – К., 2017. – с.27.;

Crimes. – Source URL: https://www.icc-cpi.int/NR/rdonlyres/336923D8-A6AD-40EC-AD7B-45BF9DE73D56/0/ElementsOfCrimesE (дата звернення: 25.08.2022);

Про Заяву про визнання Україною юрисдикції Міжнародного кримінального суду щодо скоєння злочинів проти людяності та воєнних злочинів вищими посадовими особами РФ та керівниками терористичних організацій “ЛНР” та “ДНР”, які призвели до особливо тяжких наслідків та масового вбивства українських громадян: Постанова ВРУ від 04.02.2015 № 145-VIII // Відомості Верховної Ради України від 20.03.2015, 2015 р., № 12, стор. 695, стаття 77 (дата звернення: 24.08.2022);

Про внесення змін до Конституції України (щодо правосуддя): Закон України від 02.06.2016 № 1401- VIII URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1401-19#Text (дата звернення: 24.08.2022);

Кримінальний Кодекс України URL: Відомості Верховної Ради України, від 29.06.2001, 2001 р., № 25, стаття 131 (дата звернення: 24.08.2022).

ჩამოტვირთვები

გამოქვეყნებული

10.10.2022

როგორ უნდა ციტირება

ტატარენკო G. ., არსენტიევა O. ., & კოტოვა L. . (2022). გენდერული ძალადობა, როგორც გენოციდის გამოვლინება სამხედრო კონფლიქტებში: საერთაშორისო სამართლებრივი რეგულირების გარკვეული ასპექტები უკრაინის გამოცდილებით. ბიზნესი და კანონმდებლობა, 15(2), 57–66. Retrieved from https://ojs.b-k.ge/index.php/bk/article/view/761