ემოციების კოგნიტური რეგულაცია, როგორც ფსიქოლოგიურ დისსტრესსა და სოციალური ქსელების პრობლემურ მოხმარებას შორის კავშირის მედიატორი (ახალგაზრდებს შორის)

ავტორები

  • ანა ზუბაშვილი ი. ჯავახიშვილის სახ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის

DOI:

https://doi.org/10.52340/bal/2023.03.06

საკვანძო სიტყვები:

სოციალური ქსელების პრობლემურ მოხმარება, ემოციების რეგულაცია, ფსიქოლოგიური დისსტრესი, დისსტრესის პირველადი სიმპტომები, სიმძიმის ინდექსი, მედიაცია

ანოტაცია

ციფრულმა ტექნოლოგიებმა უამრავი სიკეთე მოიტანა. მაგრამ მრავალი კვლევა ადასტურებს, რომ ამ ტექნოლოგიების არაკონტროლირებად მოხმარებას მოჰყვება არაერთი ნეგატიური შედეგი – სუბიექტული დისსტრესი და ფსიქოპათოლოგიური სიმპტომები, ჯანმრთელობის პრობლემები, სოციალური თუ პროფესიული დარღვევები და სხვ., ანუ ქცევითი ადიქ­­ცი­ის მსგავსი სიმპტომები.

ამ კვლევის მიზანი იყო ფსიქოლოგიურ სტრესსა (ფსი­ქოპა­თო­ლო­გი­ურ სიმ­პ­ტო­­­მებს) და სოციალური ქსელების პრობლემურ მოხმარებას შორის კავშირის საფუძვლად მდებარე მექანიზმების ანალიზი ახალგაზრდებს შორის. კვლევა ჩა­ტარდა შემთხვევით შერჩევაზე 464 პირის მონაწილეობით (საშუალო ასაკი 21.4±6.2). გამოყენებულ იქნა სამი ტესტი: სოციალური ქსელების პრობლე­მური მოხმარება, სიმ­პ­ტო­მა­ტური კით­ხვა­რი SCL-90 და ემოციების კოგნიტური რეგულაცია. მედიაციის ანალიზის ჩასატარებლად გამოყენებულ იქნა მაკროსი PROCESS 4.3, ხოლო გეზის ანა­ლი­ზისათვის – SPSS AMOS-26-ის მოდული.

შედეგმა აჩვენა, რომ ფსი­ქოპა­თო­ლო­გი­ურ სიმ­პ­ტო­­­მებსა და სოციალური ქსელების პრობლემურ მოხმარებას შორის კავშირი გაშუალებულია ემოციების კოგნიტური რეგუ­ლა­ცი­ის სტრატეგიებით. მართალია, მედიაციის ეფექტი ყველა სტრატეგიის შემთხვევაში გამოვლინდა, მაგრამ დეზადაპტაციური სტრატეგიების ეფექტი გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანია. გამონაკ­ლისია პოზიტიური გადაფასება, რომელსაც აღმოაჩნდა საკმაოდ მაღალი დამცავი ეფექტი. შესაბამისად, ფსიქოლოგიური ჩარევა იქნება ეფექტური როგორც ფსიქოპათოლოგიური სიმპტომების, ისე პრობ­­­ლემური მოხმარების კუთხით, თუ ის ხელს შეუწყობს დეზადაპტაცირი სტრატეგიების ჩა­ნაც­­ვლებას ემოციების რეგულირების ადაპ­ტაციური სტრატეგიებით, განსაკუთრებით დადებითი გადაფასების სტრატე

ავტორის ბიოგრაფია

ანა ზუბაშვილი , ი. ჯავახიშვილის სახ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის

კლინიკური ფსიქოლოგიის მაგისტრი,

ი. ჯავახიშვილის სახ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოქტორანტი

წყაროები

Online social networking and addiction: a review of the psychological literature. Kuss, D. J. და Griffiths, M. D. (2011). International journal of environmental research and public health, 8(9), გვ. 3528–3552.

Online social network site addiction. Andreassen, C.S.(2015). A comprehensive review. Curr. Addict. Rep. 2, გვ. 175–184.

Assessing Internet addiction using the parsimonious Internet addiction components model: A preliminary study. Kuss, D.J., და სხვ. (2014). Int. J. Ment. Health Addict. 2, გვ. 351–366.

Overview of Global Internet Use. [ინტერნეტი] https://datareportal.com/global-digital-overview.

Social media - Statistics & Facts. Statista.(2022). Social Media Statistics & Facts | Statista.

Internet addiction and problematic Internet use: A systematic review of clinical research. Kuss, D. J. და Lopez-Fernandez, O. (2016). World Journal of Psychiatry, 6(1), გვ. 143–176.

Characteris tics and treatment response of self-identified problematic internet users in a behavioral addiction outpatient clinic. Thorens, G., et al. (2014). Journal of Behavioral Addictions, 3(1), pp. 78–81.

Global prevalence of digital addiction in general population: A systematic review and meta-analysis. Meng, SQ, და სხვ. (2022). Clin Psychol Rev. Mar; 92:102128.

Why do I keep checking Facebook: Effects of message characteristics on the formation of social network services addiction. In Proceedings of the Thirty Third International Conference on Information Systems, Orlando, FL, USA, 16–19 Dece. Xu, H. და Tan, B.C.Y. Orlando : FL, USA, (2012). In Proceedings of the Thirty Third International Conference on Information Systems. გვ. 28-37.

Griffiths, M.D., Kuss, D.J. და Demetrovics, Z. Social networking addiction: An overview of preliminary findings. In Behavioral Addictions: Criteria, Evidence and Treatment; Rosenberg, K., Feder, L., Eds.; Elsevier: New York, NY, USA, (2014); pp. 119–141. [წიგნის ავტ.] K., Feder, L., Eds. Rosenberg. In Behavioral Addictions: Criteria, Evidence and Treatment. Griffiths, M.D.; Kuss, D.J.; Demetrovics, Z. Social networking addiction: An overview of preliminary findings. In Behavioral Addictions: CriteNew York : Elsevier: NY, USA, 2014, გვ. 119-141.

Integrating psychological and neurobiological considerations regarding the development and maintenance of specific Internet-use disorders: An Interaction of Person-Affect-Cognition-Execution (I-PACE) model. Brand, M., და სხვ. (2016). Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 71, გვ. 252-266.

The Interaction of Person-Affect-Cognition-Execution (I-PACE) model for addictive behaviors: update, generalization to addictive behaviors. Brand, M., et al. (2019). Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 104, pp. 1-10.

The influence of depressive symptoms and fear of missing out on severity of problematic smartphone use and internet gaming disorder among Chinese young adults: A three-wave mediation model. Yuan, G., Elhai, J. D. და Hall, B. J. (2021). Addictive Behaviors, 112, გვ. Article 106648.

A cross-lagged panel model for testing the bidirectional relationship between depression and smartphone addiction and the influences of maladaptive metacognition on them in Chinese adolesc. Zhou, H., და სხვ. (2021).

Problematic cell phone use, depression, anxiety, and selfregulation: Evidence from a three year longitudinal study from adolescence to emerging adulthood . Coyne, S. M., Stockdale, L. და Summers, K. (2019). Computers in Human Behavior, 96, გვ. 78–84.

The reciprocal longitudinal relationships between mobile phone addiction and depressive symptoms among Korean adolescents. Jun, S. (2016). Computers in Human Behavior, 58, გვ. 179–186.

A conceptual and methodological critique of internet addiction research: Towards a model of compensatory internet use. Kardefelt-Winther, D. (2014). Computers in Human Behavior, 31, გვ. 351-354.

Problematic smartphone use: An empirically validated model. Pivetta, E., და სხვ. (2019). Computers in Human Behavior, 100, გვ. 105–117.

Cognitive- and emotion-related dysfunctional coping processes: Transdiagnostic mechanisms explaining depression and anxiety’s relations with problematic smartphone use. Elhai, J. D., Yang, H. და Montag, C. (2019). Current Addiction Reports, 6(4), გვ. 410–417.

Affective and cognitive processes involved in behavioral addictions . Wegmann, E. და Brand, M. (2021). Addictive Behaviors, 118, გვ. Article 106885.

Positive metacognitions about internet use: The mediating role in the relationship between emotional dysregulation and problematic use. Casale, S., Caplan, S. E. and Fioravanti, G. (2016). Addictive Behaviors, 59, pp. 84-88.

The Mediating Role of Emotion Dysregulation and Problematic Internet Use in the Relationship Between Emotion Dysregulation and Problematic Internet Use in the Relationship Between Negative Affect and Excessive Daytime Sleepiness. Guerrini Usubini, A., et al. (2022). Nature and Science of Sleep,14, pp. 291-302.

Problematic internet use and emotional dysregulation among young people: A literature review. . Gioia, F., Rega, V. and Boursier, V. (2021). Clinical Neuropsychiatry: Journal of Treatment Evaluation, 18(1), pp. 41–54.

Attachment and emotion regulation in substance addictions and behavioral addictions. Estévez, A., et al. (2017). Journal of Behavioral Addictions 6(4), pp. 534–544.

The relationship between difficulties in emotion regulation and dysfunctional technology use among adolescents. Amendola, S., და სხვ. (2019). Journal of Psychopathology, 25, გვ. 10-17.

Adult attachment style, emotion regulation, and social networking sites addiction. . Liu, C. და Ma, J. L. (2019). Frontiers in Psychology, 10, გვ. 2352=55.

Associations between online addiction attachment style, emotion regulation depression and anxiety in general population testing the proposed diagnostic criteria for internet addiction. Ceyhan, E., Boysan, M. and Kadak, M. T. (2019). Sleep and Hypnosis, 21, pp. 123-139.

Emotion regulation and desire thinking as predictors of problematic facebook use. . Marino, C., et al. (2019), Psychiatric Quarterly, 90(2), pp. 405-411.

Predictors of Spontaneous Remission of Problematic Internet Use in Adolescence: A One-Year Follow-Up Study. Wartberg, L. და Lindenberg, K. (2020). International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(2), გვ. 448-459.

Depressive symptomatology is associated with problematic smartphone use severity in adolescents: The mediating role of cognitive emotion regulation strategies. Arrivillaga, C., და სხვ. (2023). Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 17(3), გვ. Article 2.

The role of cognitive emotion regulation strategies on problematic smartphone use: Comparison between problematic and non-problematic adolescent users. Extremera, N., და სხვ. (2019). International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(17), გვ. Article 3142.

Depression and social anxiety in relation to problematic smartphone use: The prominent role of rumination. Elhai, J. D., Tiamiyu, M. და Weeks, J. (2018). Internet Research, 28(2), გვ. 315–332.

Severity of depression and anxiety in relation to problematic smartphone use in the United Arab Emirates: The mediational roles of rumination and fear of missing out. Vally, Z., Alghraibeh, A. M. და Elhai, J. D. (2021). Human Behavior and Emerging Technologies, 3(3), გვ. 423–431.

Theory and measurement of generalized problematic Internet use: A two-step approach. Caplan, S. E. (2010). Computers in Human Behavior, 25, გვ. 1089-1097.

ზუბაშვილი, ა. სოციალური ქსელების საიტების პრობლემური მოხმარების პრედიქტორები ახალგაზრდებს შორის. სამაგისტრო ნაშრომი, კავკასიის უნივერსიტეტი. 2022.

Garnefski, N., Kraaij, V. და Spinhoven, P. Manual for the use of the Cognitive Emotion Regulation Questionnaire. Leiderdorf, the Netherlands: 2002.

The Hopkins Symptom Checklist (HSCL): a self-report symptom inventory. Derogatis, L.R., et al. (1974). Behav Sci. 19(1), pp. 1-15.

Hayes, A. F. Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis. A regression-based approach (3rd ed.): The Guilford Press, 2022.

Relationships between cognitive emotion regulation strategies and depressive symptoms: A comparative study of five spe¬cific samples. Garnefski, N. და Kraaij, V. (2006). Personality and Individual Differences, 40(8), გვ. 1659–1669.

Specificity of relations between adolescents’ cognitive emotion regulation strategies and symptoms of depression and anxiety . Garnefski, N. და Kraaij, V. (2018). Cognition and Emotion, 32(7), გვ. 1401–1408.

Emotion regulation strategies in depressive and anxiety symptoms in youth: A meta-analytic review . Schäfer, J. Ö., და სხვ. (2017). Journal of Youth and Adolescence, 46(2), გვ. 261–276.

Positive and negative emotion regulation in adolescence: Links to anxiety and depression. Young, K. S., Sandman, C. F. და Craske, M. G. (2019). Brain Sciences, 9(4), გვ. Article 76.

The role of maladaptive cognitive emotion regulation strategies and social anxiety in problematic smartphone and social media use. . Zsido, A. N., et al. (2021). Personality and Individual Differences. Volume 173, pp. 1-8.

The role of cognitive emotion regulation strategies on problematic smartphone use: comparison between problematic and non-problematic adolescent users. Extremera, N. და სხვ. (2019). Int J Environ Res Public Health. 16:3142, გვ. 1-13.

Depressive symptomatology is associated with problematic smartphone use severity in adolescents: The mediating role of cognitive emotion regulation strategies. Arrivillaga, C., და სხვ. (2023). Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 17(3), გვ. Article 2.

Psychological distress, rumination and problematic smartphone use among Spanish adolescents: An emotional intelligence-based conditional process analysis. Arrivillaga, C., Rey, L. და Extremera, N. (2022). Journal of Affective Disorders, 296, გვ. 1–8.

Problematic smartphone use and mental health problems: Current state of research and future directions. Elhai, J. D., Levine, J. C. და Hall, B. J. (2019). Dusunen Adam, 32(1), გვ. 1–3.

A second-order adaptive network model for emotion regulation in addictive social media behaviour. . Fokker, E., Zong, X. და Treur, J. (2021). Cognitive Systems Research. 70, გვ. 52-62.

The Cognitive Emotion Regulation Questionnaire. Psychometric Features and Prospective Relationships with Depression and Anxiety in Adults. Garnefski, N. და Kraaij, V. (2007). European Journal of Psychological Assessment. Vol. 23(3), გვ. 141–149.

WHO (2014). Public health implications of excessive use of the Internet, computers, smartphones and similar electronic devices. Tokto, Japan: National Cancer Research Centre. World Health Organisation. 2014.

The benefits and dangers of enjoyment with social networking websites. Turel, O. და Serenko, A. (2012). European Journal of Information Systems, 21, გვ. 512–528.

Online social networking in adolescence: Patterns of use in six European countries and links with psychosocial functioning. Tsitsika, A.K., et al. (2014). Journal of Adolescent Health, 55, pp. 141–147.

Internet addiction or problematic internet use? Which term should be used? Fernandes, B., Maia, B. R. და Pontes, H. M. 2019 Psicologia USP, 2019, volume 30, გვ. 1-8.

Metacognitions and emotion regulation as predictors of problematic Internet use in adolescents. . Spada, M. M. და Marino, C. (2017). Clinical Neuropsychiatry, 14(1), გვ. 59-63.

The role of social support on emotion dysregulation and Internet addiction among Chinese adolescents: A structural equation model. Mo, P. K., და სხვ. (2018). Addictive Behaviors, 82, გვ. 86-93.

Internet addiction: Emergence of a new clinical disorder. Young, K. (1998). CyberPsychology & Behavior. Volume 1, Number 3, გვ. 237–244.

The Hopkins Symptom Checklist (HSCL). A measure of primary symptom dimensions. L.R., Derogatis, et al. (1974). Mod Probl Pharmacopsychiatry; 7(0):, pp. 79-110.

Exploration of the Problematic Twitter, Facebook Uses and Their Relationships with Psychopathological Symptoms Among Facebook Users . Laconi, S., Verseillié, E. and Chabrol, H. (2018). Int J High Risk Behav Addict. 7(3): e61775, pp. 1-6.

The Relationship Between Personality Traits, Psychopathological Symptoms, and Problematic Internet Use: A Complex Mediation Model. Koronczai, B., et al. (2019). Journal of medical Internet research, 21(4), e11837.

Психологические факторы проблемного использования интернета у девушек подросткового и юношеского возраста. Холмогорова, А.Б. და Герасимова, А.А. 2019 Консультативная психология и психотерапия 2019. Т. 27. № 3. გვ. 138-155.

The role of cognitive emotion regulation strategies on problematic smartphone use: Comparison between problematic and non-problematic adolescent users. Extremera, N., და სხვ. (2019). International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(17), გვ. Article 3142.

Kuss, D. J. და Pontes, H. M. Internet Addiction. Toronto, Ontario: Hogrefe Publishing, 2019.

Tackling the ‘digital pandemic’: The effectiveness of psychological intervention strategies in problematic internet and smartphone use – a meta-analysis. Augner, C. და სხვ. (2022). Australian and New Zealand Journal of Psychiatry, 56(3), გვ. 219–229.

ჩამოტვირთვები

გამოქვეყნებული

30.12.2023

როგორ უნდა ციტირება

ზუბაშვილი ა. . (2023). ემოციების კოგნიტური რეგულაცია, როგორც ფსიქოლოგიურ დისსტრესსა და სოციალური ქსელების პრობლემურ მოხმარებას შორის კავშირის მედიატორი (ახალგაზრდებს შორის). ბიზნესი და კანონმდებლობა, 16(3), 38–48. https://doi.org/10.52340/bal/2023.03.06